Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu ve Cezası
Uyuşturucu madde ticareti suçu Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesinde düzenlenmiştir.
Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve ikibin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
Uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı fiilinin diğer ülke açısından ithal olarak nitelendirilmesi dolayısıyla bu ülkede yapılan yargılama sonucunda hükmolunan cezanın infaz edilen kısmı, Türkiye’de uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı dolayısıyla yapılacak yargılama sonucunda hükmolunan cezadan mahsup edilir.
Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden, bulunduran kişi, on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Ancak, uyuşturucu veya uyarıcı madde verilen veya satılan kişinin çocuk olması hâlinde, veren veya satan kişiye verilecek hapis cezası on beş yıldan az olamaz.
Yukarıdaki fıkralarda gösterilen suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, verilecek ceza bir kat artırılır.
Üretimi resmi makamların iznine veya satışı yetkili tabip tarafından düzenlenen reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü madde açısından da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır. Ancak, verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir.
Uyuşturucu veya uyarıcı etki doğurmamakla birlikte, uyuşturucu veya uyarıcı madde üretiminde kullanılan ve ithal veya imali resmi makamların iznine bağlı olan maddeyi ülkeye ithal eden, imal eden, satan, satın alan, sevk eden, nakleden, depolayan veya ihraç eden kişi, sekiz yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
Bu maddede tanımlanan suçların tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin imali, ithali, ihracı, ülke içinde satılması, satışa arz edilmesi, başkalarına verilmesi (temin etme), sevk edilmesi, nakledilmesi, depolanması veya ticaret amacıyla satın alınması, kabul edilmesi ile işlenen seçimlik hareketli bir suçtur. (TCK 188. madde)
Uyuşturucu madde ticareti suçunun soruşturma ve kovuşturma aşamasında CMK 150 uyarınca avukat atanmadan işlem yapılamaz. Bu suçun işlendiği hususunda kuvvetli suç şüphesi varsa tutuklama nedeni var sayılabilir. Bu nedenle Manisa ve Turgutlu da uyuşturucu madde ticareti suçundan yargılama geçiren kişilerin uzman avukatlarla çalışması önerilir.
Uyuşturucu Ticareti Suçunda Korunan Hukuki Değer:
Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu, diğer uyuşturucu suçları gibi “kamunun sağlığına karşı suçlar” içerisinde yer almaktadır. Bu bakımdan korunan hukuki değerin kamu sağlığı/genel sağlık olduğunu söylemek mümkündür.
Suçun Manevi Unsuru:
Kast, Türk Ceza Kanunu’nun 21. maddesinde şu şekilde tanımlanmıştır; Madde 21 - (1) Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Kast, suçun kanunî tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Suçların manevi öğeleri kast ve taksirdir. Kast kural, taksir istisnaidir. Başka deyişle, aksi belirtilmedikçe bütün suçlar kasten işlenebilir. Türk hukukunda kabul gören görüşe göre kastın varlığı öngörme ve isteme unsurlarının birlikte bulunması koşuluna bağlıdır. Buna göre kastın iki unsuru bilme ve isteme’dir.
Failin kanuni tarifteki öğelerin varlığını bilmesi gerekmektedir. Fail, suçla ilgili normda yer alan tüm öğeleri bilerek hareket ettiğinde, kastın bilme öğesi gerçekleşmektedir. Kastın somut olayda gerçekleşmiş olduğunun kabul edilebilmesi için kanuni tarifteki unsurların bilinmesi yeterli olmayıp, istenilmiş olması da zorunludur.
İsteme, failin maddi unsurların gerçekleşmesini irade etmesi, dilemesidir. İsteme unsuru kast bakımından o kadar önemlidir ki, fiilin taksirden farkını ortaya koymaktadır. Buna göre uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçu kasten işlenen suçlardandır. Bu suç yönünden genel kast geçerli olup olası kastla işlenmesi de mümkündür.
Suçun Maddi Unsuru:
Uyuşturucu madde ticareti suçunun faili herkes olabilir. Bu bakımdan özgü suçlardan değildir. Bu suçta cezalandırılan fiil ise madde metninde sayıldığı üzere uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri satmak, satışa arz etmek, başkalarına vermek, sevk etmek, nakletmek, depolamak, satın almak, kabul etmek ve bulundurmaktır. Tahdidi olarak sayılan bu fiillerden herhangi birinin gerçekleştirilmesi anılan suça vücut verecektir. Bu bakımdan uyuşturucu madde ticareti suçu seçimlik hareketli suçlardandır. Kanunda sayılan bütün bu fiillerin yaptırım altına alınması, uyuşturucu maddelerin kullanımını ve dolaşımını yasal amaçlarla sınırlamak ve elde edilmelerini zorlaştırmak suretiyle yayılmasını önlemek amacına yöneliktir. Bu suçların mağduru ise toplumdur. Burada toplum kavramı içerisinde o toplumu oluşturan her bir bireyin sağlığı da aynı şekilde göz önünde bulundurulduğunda o toplumu oluşturan herkes bu suçun mağdurudur denilebilir.
Açıklamalar doğrultusunda bu suçun seçimlik hareketlerinin tek tek ele alınması yerinde olacaktır.
Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bir bedel karşılığında başkasının zilyetliğine geçirilmesidir. Burada fail “satıci” ticari maksatla yani bir menfaat temin edebilmek için uyuşturucu ve uyarıcı maddeyi, alan kişiye bedeli karşılığında vermektedir. Satma suçunda satılan uyuşturucu maddenin miktarı önemli değildir, kişisel kullanım miktarı kadar uyuşturucu satılsa bile anılan suç oluşacaktır. Ayrıca bu maddeyi alan kimsenin hangi amaçla aldığı da satanın eylemini değiştirmez.
Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bir ücret karşılığında başkasına devredilmek üzere hazırlanmasını ve bu amaçla hazır bulundurulmasını ifade etmektedir. Bu eylemde fail maddeyi henüz alıcıya vermemiştir. Bununla birlikte satış öncesi hazırlıklara girişmiş, adeta esnaf gibi alıcısını beklemektedir. Satışa arz etme suçu, satma iradesinin açığa vurulması ile tamamlanır, başka bir işlem yapılmasına gerek yoktur.
Başkalarına verme, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bedel alınmaksızın başkasının zilyetliğine geçirilmesidir. Burada suça konu madde bedelsiz olarak el değiştirmektedir.
Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bir yerden başka bir yere belli bir amaç doğrultusunda götürülmesidir. Burada fail, maddenin mülkiyetinin ve kullanımının devredilmesi amacıyla hareket etmektedir. Fail A’nın Diyarbakır ilinden temin ettiği yüklü miktarda esrar maddesini Marmaris ilçesine PTT kargo vasıtasıyla göndermesi buna örnek olarak verilebilir. Sevk’te nakilden farklı olarak uyuşturucu ve uyarıcı maddenin fail veya adamları tarafından bizzat götürülmesi değil, gönderilmesi, yollanması söz konusudur. Burada sevk mesafesinin uzaklık veya yakınlık derecesinin bir önemi bulunmamaktadır.
Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bir yerden başka bir yere taşınmasını ifade etmektedir. Burada da fail, sevk etmede olduğu gibi maddenin mülkiyetinin ve kullanımının devredilmesi amacını taşımaktadır. Şayet fail kendi kullanımı için temin ettiği bir miktar uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi naklediyorsa kullanmak için bulundurma suçundan bahsedilecektir.
Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kazanç maksadıyla bedeli ödenerek alınmasıdır. Burada fail, maddeyi şahsi kullanımı için değil ticaret maksadıyla ve genelde üzerine kâr koyarak satmak maksadıyla satın almaktadır.
Kabul etme, uyuşturucu veya uyarıcı madde üzerinde tasarrufta bulunma amacıyla maddenin zilyetliğinin elde edilmesidir. Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kazanç amacıyla kendi eline ya da egemenliği altına geçmesini sağlamak, kabul etmektir.
Uyuşturucu veya uyarıcı madde üzerinde fiili egemenlik ilişkisinin devam ettirilmesini ifade eder. Fail, ticaret maksadıyla uzun ya da kısa bir süre uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi uhdesinde tutmaktadır. Bu eyleme failin kendi ektiği yirmi kilogramlık hint kenevirlerini toz haline getirdikten sonra turizm sezonunda batı illerinde satmak maksadıyla ambalajlayıp bekletmesi örnek verilebilir.
Kullanmak Amacıyla Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak Suçu Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesinde düzenlenmiştir.
Madde 191- (1); “Kullanmak için uyuşturucu veya uyarici madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarici madde kullanan kişi, iki yildan beş yila kadar hapis cezasi ile cezalandirilir” (…)
Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunda olduğu gibi bu suçun da faili herkes olabilir. Bu bakımdan özgü suçlardan değildir. Bu suçta fail ticaret maksadıyla hareket etmeksizin yalnızca şahsi kullanım amacıyla uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kabul eder, satın alır yahut bulundurur.
Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunda bahsedilen seçimlik hareketlerden üçü bu suçta karşımıza çıkmaktadır. Suçun maddi unsurunu satın alma, kabul etme veya bulundurma eylemleri oluşturur. Fail, bizzat kendisi kullanmak amacıyla bir başkasından bedeli karşılığında uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi satın alır, bedelsiz olarak kabul eder veya bir şekilde temin ettiği (bulduğu, çaldiği, kendi ektiği vs.) uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi içeceği zamana kadar uhdesinde bulundurur.
Suç siyaseti gereği yasa koyucu, “içici” olan ve hatta bağımlılık düzeyine gelmiş kişilerin eylemlerini uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçuna nazaran daha az ceza ile cezalandırmıştır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunda toplum sağlığı için meydana gelen tehlikenin ağırlığı ile bireylerin kendi sağlıklarını hiçe sayarak şahsi kullanım maksadıyla TCK 191. maddesinde sayılı eylemleri gerçekleştirmelerinin yarattığı tehlike yasa koyucu tarafından aynı ağırlıkta görülmemiştir. Öyle ki failin ıslah edilmesi ve gerektiğinde tedavi olarak müptelalıktan kurtulmasını sağlamak maksadıyla, Kullanmak Amacıyla Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak suçunda yasa koyucu hemen ceza verilmeksizin öncelikle kamu davasının açılmasının ertelenmesi, tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanması, hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi mekanizmaları devreye sokmuştur. Bu suçlarla mücadelede müptela olan ve sürekli olarak uyuşturucu tüketmek isteyen, yoksunluk çeken kişilerin sadece hapis cezası ile cezalandırılmasının düşüncesi yasa koyucunun suç siyasetinde ağırlık kazanmıştır. Kanun içicilere bir şans tanımakta ve derhal ceza vermeksizin öncelikle tedavi olmalarını, bu illetten kurtulmalarını sağlamayı amaç edinmiştir. Bu süre zarfında failin bilgileri buna mahsus sisteme kaydedilecek ve gerektiğinde tedavi sürecinde Denetimli Serbestlik Müdürlüklerince takip edilecektir.
Uyuşturucu madenin imal, ihraç veya ithal edilmesiyle suç tamamlanır. TCK. nun 35 inci maddesi anlamında teşebbüsten bahsedilebilmesi için, doğrudan doğruya icra hareketlerine başlanması gerekir. Buna göre; imal fiili yönünden teşebbüs için failinin uyuşturucu ve uyarıcı madde imal edilebilecek bir maddeyi hazır etmesi, uyuşturucu ve uyarıcı madde imali için elverişli alet ve yöntemle imale başlaması gerekir. Bu suçun maddi konusu başlı başına uyuşturucu veya uyarıcı etkisi olmayan maddelerdir. Madde gerekçesinde de, suçun konusunun uyuşturucu veya uyarıcı madde üretiminde kullanılan maddeler olduğu ve bu maddelerin uyuşturucu veya uyarıcı etki doğurmadıkları ifade edilmiştir. Bu fıkradaki imalden kasıt uyuşturucu veya uyarıcı etkisi olmayan maddelerin, uyuşturucu veya uyarıcı madde imalinde kullanılmasıdır.
Suçun hareketleri, uyuşturucu ve uyarıcı maddenin başka bir uyuşturucu ve uyarıcı maddeye dönüştürülmesi, uyuşturucu maddenin içindeki yabancı maddelerin giderilerek veya ayrıştırılarak saflaştırılmasıdır. Burada bu maddelerin zaten uyuşturucu veya uyarıcı madde olduğu ve bunların bulundurulmasının TCK. nun 188/3 üncü maddesinde suç olarak düzenlendiği, bu nedenle imale teşebbüsün olmayacağı yönündeki eleştirinin de failin kastı göz önüne alındığında geçerliliği yoktur. Zira, failin kastı uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi bulundurmaya değil, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin imaline yönelmiştir.
Satma suçuna teşebbüs mümkün görünmemektedir. Başkasına uyuşturucu veya uyarıcı madde temininde maddenin kişinin eline geçmesinden önceki aşamada teşebbüsten söz edilebilir. Bulundurma halinde madde kişinin tasarruf sahasına henüz girmemiş ise teşebbüs hali söz konusu olur. Satın alma, nakletme , sevk etme, depolama, başkasına verme, kabul etme fiilleri yönünden de teşebbüs mümkündür .
Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunun niteliğinin, özgü suç niteliği taşımaması sebebiyle herkes suçun faili olabilir. Bu nedenle bu tür suçlara iştirak mümkündür. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarının genellikle birden fazla kişi tarafından işlendiği nazara alındığında, suçun örgütle işlenmesi hali dışındaki tüm durumlarda TCK. nun 37 ile 41 inci maddeleri arasında düzenlenen iştirak söz konusu olacaktır.
Failin uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraca azmettiren kişi TCK. nun 38 inci maddesinde düzenlenen azmettirmeden sorumlu olacağı gibi, suçun işlenmesi için kusur yeteneği olmayan kişileri kullanan kimselerde 37 inci madde gereğince fail olarak cezalandırılacaklardır. Yine uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunu işleyen kimseye, 39 uncu maddede yardım olarak nitelendirildiği şekilde, suç işlemeye teşvik etme, suç işleme kararını kuvvetlendirmek veya fiilin işlenmesinden sonrayardımda bulunacağını vaat etme halinde yardım eden sıfatıyla sorumluluk doğacaktır.
Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunun; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına 200 metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Yani, bu halde suçun cezası 3 yıldan 7,5 yıla kadar hapis cezasıdır.
Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden, bulunduran kişi, on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır Ancak, uyuşturucu veya uyarıcı madde verilen veya satılan kişinin çocuk olması hâlinde, veren veya satan kişiye verilecek hapis cezası on beş yıldan az olamaz. Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve ikibin günden yirmibin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Söz konusu uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid ve türevleri, sentetik katinon ve türevleri, sentetik opioid ve türevleri veya amfetamin ve türevleri olması, ile uyuşurucunun satışı, satışa arzı ve başkalarına verilmesi fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askeri ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi halinde yukarıda yazılı cezalar yarı oranında arttırılmaktadır. Ayrıca bu arttırıma ek olarak suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, verilecek ceza bir kat artırılır. Ve tüm bunlara ek olarak suçu işleyen kişi tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden olması halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. Tüm bunlar gözetildiğinde Uyuşturucu ticaretinin indirimsiz şekli 10 Yıl Hapis ve Bin Gün Para cezasından başlayarak, 135 Yıl hapis ve Doksan Bin Gün adli para cezasına kadar çıkabilmektedir. Bu suçun failleri Ağır Ceza Mahkemesinde yargılanır.